Zamów on-line!

Recepta on-line 24h/7 w 5 minut

Szukaj leku
FAQ

Spirometria

Spirometria
23.06.2024
Przeczytasz w 5 min

Wskazania

Spirometria jest podstawowym badaniem w dziedzinie pulmonologii, dlatego ma szeroki zakres zastosowań; obejmuje:

  • diagnozę astmy lub POChP oraz monitorowanie ich przebiegu
  • ocenę czynności płuc u pacjentów z chorobami śródmiąższowymi
  • kwalifikację do zabiegów chirurgicznych
  • orzecznictwo medyczne i badania epidemiologiczne

Przygotowanie do badania

Przed wykonaniem testu nie należy palić papierosów ani spożywać alkoholu (minimum 4 godziny, najlepiej 24 godziny). Należy unikać noszenia ciasnych ubrań ograniczających ruchy tułowia (klatki piersiowej i brzucha). Przez 2 godziny przed testem nie należy spożywać obfitych posiłków. Bezpośrednio przed badaniem (około 30 minut) nie należy podejmować intensywnego wysiłku fizycznego. Konieczne może być odstawienie niektórych leków przeciwko astmie przed testem (tylko jeśli spirometria ma być wykonana po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela); pacjent zostanie poinformowany o konieczności odstawienia leków przed badaniem.

Przeciwwskazania do badania

Spirometria jest bezpiecznym badaniem, które można wykonywać nawet u zdrowych osób w ramach profilaktyki. Istnieją przeciwwskazania do spirometrii, dzielące się na bezwzględne i względne. Związana jest ona z wysiłkiem oddechowym, dlatego nie powinna być wykonywana w przypadku, gdy może zaszkodzić pacjentowi.

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do spirometrii są:

  • tętniaki aorty albo tętnic mózgowych grożące pęknięciem, niedawno przebyta operacja na naczyniach krwionośnych
  • zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, niedawno przebyte krwawienie wewnątrzczaszkowe lub operacja głowy
  • niedawne ostre stany, takie jak udar mózgu, zawał serca, niestabilna dławica piersiowa, odma opłucnowa
  • niekontrolowane i znaczne nadciśnienie tętnicze
  • niedawno przebyta operacja okulistyczna lub odwarstwienie siatkówki
  • krwioplucie o nieznanej etiologii.

Do przeciwwskazań względnych należą:

  • choroby mogące mieć wpływ na wiarygodność uzyskanych wyników, np. zespół otępienny, zaburzenia funkcji poznawczych
  • ból w klatce piersiowej lub jamie brzusznej, stan po zabiegu operacyjnym w obrębie klatki piersiowej lub jamie brzusznej
  • zawroty głowy
  • nudności i wymioty
  • zaburzenia rytmu serca
  • niedotlenienie po przerwaniu tlenoterapii.

Przebieg badania

Spirometria to precyzyjne i powtarzalne badanie, jeśli zostanie poprawnie przeprowadzone. Niektóre wyniki są w dużej mierze zależne od wysiłku pacjenta podczas badania. Nie ma powodów do obaw przed zaangażowaniem się w badanie i wysiłkiem – spirometria nie jest szkodliwa.

Badanie odbywa się w pozycji siedzącej, z zachowaniem prostej postawy. Pacjent powinien szczelnie objąć ustnik aparatu ustami i dokładnie słuchać poleceń technika przeprowadzającego badanie. Na początku oddycha się spokojnie, następnie po sygnale wdech jest jak najgłębszy, a następnie następuje jak najmocniejszy i najszybszy wydech.

Po tej fazie kontynuuje się wydech jak najdłużej, mimo wrażenia braku powietrza w płucach – należy trwać w dalszym wysiłku, aż technik powie, że można zakończyć. Poprawne przeprowadzenie spirometrii nie jest łatwe, ale warto się postarać. Badanie jest bezpieczne dla zdrowia, a uzyskany wynik jest wiarygodny i powtarzalny.

Zasady interpretacji badania: jak rozpoznać dobre i złe wyniki spirometrii?

Lekarz analizuje jakość przeprowadzonego badania. Oceniane są różne parametry, które pozwalają określić czy badanie zostało wykonane prawidłowo i czy pacjent włożył odpowiedni wysiłek. Niektóre kryteria poprawnie wykonanej spirometrii to: przynajmniej 3-krotne powtórzenie (zazwyczaj nie więcej niż 8 prób), adekwatnie szybki początek, odpowiednio długi czas trwania wydechu, odpowiednie zakończenie, czyli plateau na krzywej objętość-czas oraz powtarzalność pomiarów – różnice między 2 najlepszymi wynikami FVC i FEV1 nie powinny przekraczać 150 ml. Badanie spirometryczne pozwala na ocenę wielu ważnych parametrów, które są istotne dla interpretacji wyników. Na podstawie analizy krzywych i wskaźników można podejrzewać różne zaburzenia w drogach oddechowych. Najważniejsze parametry oceniane podczas spirometrii to FEV1, FVC, FEV1/FVC, wskaźniki MEF lub FEF 25, 50 i 75 oraz PEF. Wyniki są prezentowane w formie liczbowej oraz wykresowej, co ułatwia interpretację. Odniesienie wyników do wartości referencyjnych jest istotne, tak samo jak uwzględnienie odpowiednich percentyli.

Co wykrywa spirometria?

Jednym z zaburzeń, które można jednoznacznie zidentyfikować na podstawie wyników spirometrii jest obturacja. Mówiąc prościej, chodzi o ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Kiedy wskaźnik Tiffeneau, czyli FEV1/VCmax, spada poniżej normy (5 percentyl) - możemy mówić o obturacji. Przy czym VCmax to maksymalna pojemność życiowa zmierzona w czasie testu spirometrycznego (VC lub FVC). Astma, POChP oraz inne choroby prowadzące do zwężenia oskrzeli to główne przyczyny obturacji. Stopień jej nasilenia ocenia się na podstawie FEV1 (% wartości progowej).

U pacjentów cierpiących na astmę początkowe wyniki spirometrii są zwykle poprawne. Charakterystyczną cechą astmy jest zmienna obturacja (o wzroście >12% i >200 ml między kolejnymi testami lub pod wpływem leczenia). Diagnoza POChP wymaga potwierdzenia obniżonego wskaźnika FEV1/FVC poniżej 0,7 (70%) po podaniu leku rozkurczowego.

Spirometria może także sugerować restrykcję, innego rodzaju zaburzenie oddechowe, jednak do pełnej diagnozy konieczne jest przeprowadzenie specjalistycznego badania - pletyzmografii.

Próba rozkurczowa

Po wykryciu zwężenia dróg oddechowych w badaniu spirometrycznym, podaje się pacjentowi szybko działający lek rozszerzający oskrzela (najczęściej salbutamol) i powtarza się badanie po 20 minutach. Zwiększenie parametrów FEV1 i FVC o co najmniej 12% oraz 200 ml względem wartości poprzednich świadczy o odwracalności zwężenia. Aby wynik testu był wiarygodny, należy przerwać stosowanie leków rozszerzających oskrzela przed badaniem. Lekarz zlecający badanie powinien powiadomić pacjenta, na ile czasu przed badaniem powinien przestać stosować leki wziewne (czas ten może się różnić w zależności od preparatu).

Pomiary PEF

Zgodnie z definicją PEF (przepływ szczytowy) oznacza najwyższą prędkość przepływu osiągniętą podczas intensywnego wydechu. Można łatwo zmierzyć go za pomocą urządzenia zwanego peak flow-meter. Indywidualne pomiary PEF w warunkach domowych są przydatne u pacjentów cierpiących na astmę oskrzelową, zwłaszcza jeśli objawy duszności są słabo odczuwane przez pacjentów.