Zamów on-line!

Recepta on-line 24h/7 w 5 minut

Szukaj leku
FAQ

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona
26.06.2024
Przeczytasz w 5 min

Co to jest choroba Parkinsona?

Choroba Parkinsona polega na degeneracji struktur mózgu, której przyczyna jest nieznana.

Charakteryzuje się ubytkiem komórek dopaminergicznych w mózgu, co skutkuje objawami takimi jak spowolnienie ruchowe, sztywność mięśni, drżenie spoczynkowe, zaburzenia chodu i postawy.

Jakie są objawy choroby Parkinsona?

Głównym symptomem choroby Parkinsona jest spowolnienie ruchowe (tzw. bradykinezja), co oznacza zwolnione wykonywanie czynności codziennych, takich jak ubieranie się, chodzenie czy mówienie. Chory ma trudności z rozpoczęciem i przyspieszeniem ruchu, co jest widoczne podczas badań lekarskich, np. gdy prosi się pacjenta o otwieranie i zamykanie ręki - chory wykonuje te czynności wolno i nie potrafi ich przyspieszyć.

Innym istotnym objawem jest drżenie, które w chorobie Parkinsona przyjmuje postać drżenia spoczynkowego. To oznacza, że ręka lub noga drżą, gdy chory nie wykonuje żadnej czynności, a w początkowym stadium choroby drżenie ustępuje podczas sięgania po przedmioty lub wykonywania innych czynności. Natomiast w zaawansowanej chorobie drżenie może pojawić się również podczas ruchu. Charakterystyczne jest brak drżenia głowy, ale może pojawić się drżenie brody.

Spowolnienie ruchowe to jeden z objawów choroby Parkinsona, który obejmuje także sztywność mięśniową. Może ona objawiać się bólem, dyskomfortem podczas ruchu, trudnościami w pokonaniu oporu. Sztywność mięśni dotyczy często kończyn, ale może także obejmować mięśnie tułowia i szyi, prowadząc do charakterystycznej sylwetki chorego. Sztywność mięśni i spowolnienie ruchów widoczne są także na twarzy chorego jako zubożenie mimiki twarzy.

Kolejnym z głównych objawów choroby Parkinsona jest niestabilność postawy, zwana przez chorych zawrotami głowy. Jest to jednak raczej trudność w utrzymaniu równowagi, niestabilność, która w zaawansowanej chorobie może prowadzić do upadków.

Charakterystyczną cechą choroby Parkinsona jest także asymetryczny, jednostronny początek objawów, który utrzymuje się przez całą chorobę, nawet gdy objawy stają się obustronne.

Jak często występuje choroba Parkinsona?

Choroba Parkinsona ma niską częstość występowania w populacji ogólnej, jednak wraz z wiekiem wzrasta, osiągając 1,5% u osób powyżej 65 roku życia. Szacuje się, że na każde 100 tys. mieszkańców choruje średnio od 120 do 180 osób. Mężczyźni są nieco bardziej narażeni na tę chorobę niż kobiety. Początek choroby zazwyczaj przypada na około 60. rok życia, ale może także występować u osób młodszych.

Jakie są przyczyny choroby Parkinsona?

Przyczyny choroby Parkinsona pozostają tajemnicą, ale prawdopodobnie istnieją czynniki środowiskowe, które mogą uszkodzić układ nerwowy u osób z predyspozycjami genetycznymi.

Z tego powodu leczenie przyczynowe choroby Parkinsona nadal pozostaje nieznaną dziedziną, koncentrując się głównie na łagodzeniu objawów lub zwalczaniu postępu degeneracji komórek nerwowych.

Czy chorobę Parkinsona można wcześnie wykryć?

Zidentyfikowano kilka symptomów, które mogą wystąpić przed rozwinięciem się choroby Parkinsona. Należą do nich: osłabienie zmysłu węchu, obniżenie nastroju, depresja, zaparcia oraz zaburzenia snu.Symptomy te są mało specyficzne, ponieważ u wielu osób zaparcia czy depresja nie prowadzą do rozwoju choroby Parkinsona. Zaburzenia snu związane z chorobą Parkinsona to nadmierne ruchy w nocy, czasem towarzyszone krzykiem i potencjalnymi obrażeniami ciała pacjenta i osoby, która z nim śpi. Objawy te mogą również poprzedzać inne choroby zwyrodnieniowe układu nerwowego.Te symptomy mogą pojawić się wiele lat przed pełnoobjawowym rozwojem choroby Parkinsona.We wczesnej fazie objawów ruchowych rozpoznanie choroby Parkinsona może być trudne. Czasami symptomy są tak subtelne, że pacjent konsultuje się z lekarzami przez długi czas zanim zostanie postawiona diagnoza. Czasem objawy są dostrzegalne, ale przypisywane normalnemu procesowi starzenia. Zmiana charakteru pisma, mikrografia, jest jednym z wczesnych objawów choroby. Podczas chodzenia pacjent nie utrzymuje równowagi jedną kończyną górną, a ręka może drżeć podczas ziewania. Wczesna diagnoza jest bardzo istotna, ponieważ leczenie choroby powinno zostać rozpoczęte od razu.

Czy można potwierdzić rozpoznanie choroby Parkinsona badaniami obiektywnymi?

Większość osób podejrzewających u siebie chorobę Parkinsona zostaje skierowana na dodatkowe badania, przede wszystkim na badania neuroobrazowe, takie jak tomografia komputerowa (TK) czy rezonans magnetyczny (MRI). Po otrzymaniu wyniku badania, który jest prawidłowy, pacjenci często przychodzą do lekarza z nadzieją, że nie mają choroby Parkinsona, ponieważ "badanie nic nie wykazało". Należy jednak pamiętać, że rutynowe badania obrazowe (zaleca się obecnie bardziej czułe badanie MRI) nie są wystarczająco czułe, aby uchwycić uszkodzenia istoty czarnej mózgu, które występują w chorobie Parkinsona. Badania te są wykonywane głównie w celu różnicowania choroby Parkinsona od innych zespołów parkinsonowskich, wykrycia guzów mózgu, krwiaków podtwardówkowych, wodogłowia, ognisk naczyniowego uszkodzenia mózgu i innych patologii. Diagnoza choroby Parkinsona opiera się głównie na obserwacji klinicznej, wywiadzie od pacjenta oraz dokładnym badaniu.

Jak przebiega choroba Parkinsona?

Choroba Parkinsona postępuje stopniowo. Pierwszy okres choroby, charakteryzujący się dobrą odpowiedzią na leki dopaminergiczne, nazywany jest czasem "miodowym miesiącem". Następnie pojawia się okres zaawansowany, w którym reakcja na leki osłabia się, a pojawiają się fluktuacje w ich działaniu. Objawy w okresie "on" i "off" mogą być trudne do zniesienia dla chorego. Dodatkowo mogą pojawić się różne powikłania, takie jak dyskinezy, dystonia wczesnoporanna czy napady przymrożenia. Zaawansowana faza choroby charakteryzuje się trudnościami w chodzeniu, zaburzeniami równowagi i zwiększoną tendencją do upadków. Ostatecznie, chory może spędzać większość czasu w wózku lub łóżku. Jakie są okresy choroby Parkinsona?- okres wczesny - przedruchowy- okres ruchowy wczesny (tzw. miesiąc miodowy) - objawy dają się opanować lekami- okres zaawansowany (gorsza odpowiedź na leki, zaburzenia równowagi, upadki, objawy pozaruchowe)- okres skrajnie nasilonych objawów (wózek, łóżko)Jakie są najczęstsze powikłania ruchowe w zaawansowanej fazie choroby Parkinsona?- dystonia wczesnoporanna (kurcze mięśni kończyny dolnej nad ranem)- fluktuacje w odpowiedzi na leki (skrócenie okresu on, opóźnione działanie leku, napady przymrożenia)- nadmiar ruchów w okresie on (tzw. dyskinezy pląsawicze)

Jakie są objawy pozaruchowe choroby Parkinsona?

Obecnie coraz większą uwagę zwraca się na pozaruchowe symptomy choroby Parkinsona. Czasami ich nasilenie i charakter mogą stanowić większy problem dla pacjenta niż objawy ruchowe.

Zazwyczaj występują one w zaawansowanym stadium choroby i można je podzielić na różne kategorie ze względu na ich charakter. Wśród pierwszych wymienianych są objawy neuropsychiatryczne, takie jak depresja, lęki, apatia, otępienie oraz zaburzenia psychotyczne.

Depresja jest najczęściej wspominanym objawem wpływającym na jakość życia pacjentów w badaniach. Pogarszające się funkcje poznawcze prowadzące do otępienia, często z objawami omamów i urojeń, skracają życie chorego i mogą wymagać umieszczenia go w opiece specjalistycznej. Ważne jest zgłaszanie wszystkich tych objawów lekarzowi, ponieważ można je skutecznie leczyć.

Zaburzenia pamięci i zaburzenia psychotyczne mogą być efektem przyjmowania leków stosowanych w leczeniu objawów ruchowych. Zaburzenia pamięci, występujące u 20-30% pacjentów z chorobą Parkinsona, często pojawiają się po wielu latach. Inne pozaruchowe objawy to również zaburzenia autonomiczne związane z uszkodzeniem części autonomicznego układu nerwowego, takie jak zaparcia, częste nocne oddawanie moczu, zaburzenia erekcji i hipotensja ortostatyczna. Te objawy mogą się nasilać pod wpływem leków i równoczesnego stosowania leków obniżających ciśnienie krwi, co może prowadzić do groźnych upadków.

Wyróżnia się także grupę objawów nocnych, takich jak zespół niespokojnych nóg i zaburzenia snu. Zespół niespokojnych nóg jest powszechne u chorych (nawet u 20%) i sprawia trudności z zasypianiem oraz może budzić pacjenta w nocy. To uczucie dyskomfortu w kończynach dolnych ustępuje podczas poruszania nogami. Objawy te mogą nie występować w ciągu dnia, ale nasilają się wieczorem i w nocy, powodując niewyspanie, zmęczenie i obniżenie nastroju.

Jakie są najczęstsze objawy pozaruchowe choroby Parkinsona?

  1. Objawy neuropsychiatryczne (depresja, apatia, lęki, otępienie, zaburzenia psychotyczne)
  2. Objawy autonomiczne (hipotensja ortostatyczna, zaparcia, częste oddawanie moczu, zaburzenia erekcji, nadpotliwość)
  3. Objawy zaburzeń snu (zespół niespokojnych nóg, niepokój ruchowy w nocy, nadmierna senność w ciągu dnia)
  4. Inne (bóle barku, kręgosłupa, podwójne widzenie)

Jakie inne choroby trzeba brać pod uwagę w różnicowaniu z chorobą Parkinsona?

Istnieje wiele innych schorzeń, które mogą powodować objawy podobne do choroby Parkinsona, jednak mają inne przyczyny.

Jak można leczyć chorobę Parkinsona?

Leczenie choroby Parkinsona obejmuje terapię farmakologiczną, chirurgiczną oraz rehabilitację. Każdy etap choroby wymaga innego podejścia. Farmakoterapia jest podstawowym leczeniem stosowanym od samego początku choroby. W przypadkach zaawansowanych rozważa się interwencje chirurgiczne, a rehabilitację zaleca się prowadzić przez cały okres choroby. Pomimo że leczenie Parkinsona jest głównie objawowe, okazuje się być bardzo skuteczne. Choć nie istnieją leki gwarantujące zatrzymanie postępu choroby w 100%, leczenie objawowe pomaga zmniejszyć nasilenie objawów, poprawiając jakość życia pacjenta i zapobiegając poważnym konsekwencjom, takim jak upadki czy całkowita niepełnosprawność. Zgodnie z najnowszymi zaleceniami terapię najlepiej rozpocząć jak najwcześniej, nawet jeśli objawy są jeszcze łagodne.

Jakimi lekami dysponujemy w leczeniu choroby Parkinsona?

Lewodopa była stosowana w leczeniu choroby Parkinsona od lat 70. XX wieku i jest nadal najskuteczniejszym lekiem, ale po pewnym czasie skuteczność się wyczerpuje. Agoniści dopaminy, druga grupa leków co do siły działania po lewodopie, mają dłuższy czas działania i mogą być przyjmowane raz dziennie. Inne leki, takie jak Entakapon, Tolakapon, Selegilina, Rasagilina i Amantadyna, także stosowane są w chorobie Parkinsona. Leki antycholinergiczne stosowane są coraz rzadziej ze względu na działania niepożądane.

Czy wszystkie objawy choroby Parkinsona ustępują po lekach?

Niekiedy objawy choroby Parkinsona nie reagują na leki. W takich sytuacjach może wystąpić oporność drżenia na leczenie, pomimo poprawy innych objawów. Po zastosowaniu leków, niektóre objawy, jak niewyraźna mowa, przymrożenie chodu, zachwianie równowagi czy nagłe pogorszenie sprawności ruchowej mogą nie ulec poprawie. Przymrożenia chodu i zachwiania równowagi stanowią poważne zagrożenie, ponieważ mogą prowadzić do upadków. Pomocne mogą być specjalne techniki ułatwiające rozpoczęcie ruchu, np. wyobrażenie sobie linii na podłodze lub odliczanie, które nadają rytm chodu. Leki nie zawsze pomagają w przypadku zaburzeń równowagi, dlatego ważne jest unikanie ryzykownych sytuacji oraz organizacja otoczenia, aby zmniejszyć ryzyko upadków. W przypadku przymrożeń chodu, warto poczekać i zastosować odpowiednie techniki rozpoczęcia ruchu, zanim spróbujemy ruszyć. Wskazane jest także noszenie wygodnego obuwia i korzystanie z laski lub chodzika.

Jak można leczyć pozaruchowe objawy choroby Parkinsona?

Choroba Parkinsona obecnie jest postrzegana jako więcej niż tylko zaburzenie ruchowe. Niedobór różnych substancji chemicznych w mózgu, takich jak acetylocholina i serotonina, może również przyczyniać się do jej objawów. Depresję można leczyć lekami dopaminergicznymi, ale jeśli jest bardziej nasilona, konieczne może być zastosowanie leków oszczędzających serotoninę. Zaburzenia pamięci mogą być łagodzone przez leki hamujące rozkład acetylocholiny. W zaawansowanych stadiach choroby Parkinsona mogą pojawić się zaburzenia psychotyczne, zaparcia, ortostatyczne spadki ciśnienia i inne problemy. Ruch, dieta bogata w błonnik i odpowiednie leczenie mogą być pomocne w łagodzeniu tych objawów.

Spadki ciśnienia przy wstawaniu z pozycji leżącej mogą być problemem u osób z chorobą Parkinsona i wymagają interwencji. Zaparcia, zaburzenia w oddawaniu moczu i zaburzenia erekcji to także problemy, które mogą wystąpić u pacjentów z tą chorobą. Zespół niespokojnych nóg to kolejny z objawów, który może być łagodzony przez odpowiednie leki. Ważne jest monitorowanie stężenia ferrytyny we krwi i stosowanie odpowiednich preparatów żelaza, jeśli jest to konieczne.

Czy ważna jest rehabilitacja?

Usprawnianie ruchowe powinno zaczynać się od samego początku terapii. Ruch może działać jak dodatkowy lek, poprawiając sprawność ruchową, zmniejszając sztywność i ból, łagodząc zaparcia, poprawiając pamięć i nastrój. Ćwiczenia powinny być dopasowane do zaawansowania choroby, indywidualnych możliwości pacjenta (inne schorzenia, wiek) i profilu jego zaburzeń. Konieczne jest unikanie ćwiczeń z ryzykiem upadków ze względu na bardzo chwiejną równowagę.

Istnieje wiele dowodów na to, że skuteczną formą terapii ruchem może być także taniec, spacery i pływanie. Szczególnie godne polecenia jest nordic walking (chodzenie z kijkami), które angażuje wszystkie grupy mięśniowe, jest rytmiczne, a kije stanowią doskonałe zabezpieczenie przed upadkami.

Co robić kiedy wyczerpuje się działanie leków dopaminergicznych?

Zaawansowany etap choroby Parkinsona charakteryzuje się pogorszeniem odpowiedzi na leki i obniżeniem jakości życia pacjenta pomiędzy okresami sprawności a niesprawności z ruchami mimowolnymi. Istnieją skuteczne metody leczenia pozwalające na wydłużenie okresu dobrego funkcjonowania pacjenta. Chociaż nie wszystkie strategie są dostępne, to starania są podejmowane w celu zapewnienia ich szerszej dostępności.Leczenie operacyjne ulega obecnie renesansowi. Najczęściej przeprowadzane są zabiegi wszczepienia elektrod do stymulatora umieszczonego pod skórą na klatce piersiowej. Przed operacją konieczne jest dokładne przebadanie pacjenta w specjalistycznym ośrodku neurologicznym. Wszczepienie stymulatora jest obecnie najpopularniejszą metodą leczenia zabiegowego choroby Parkinsona na świecie, umożliwiając dostosowanie parametrów stymulacji do postępu choroby.Alternatywą dla leczenia operacyjnego jest podawanie lewodopy dojelitowo. Pompa noszona na pasku dostarcza lek według zaleceń programatora, umożliwiając uniknięcie nagłych pogorszeń stanu ruchowego i ruchów mimowolnych. Mimo otwartego systemu i stomii, wielu pacjentów decyduje się na tę metodę ze względu na poprawę życia.Kolejną metodą leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona jest podskórny wlew apomorfiny. Jest to wygodniejsza alternatywa niż dojelitowa terapia lewodopą, ponieważ nie wymaga inwazyjnego podawania leku. Apomorfinę podaje się doraźnie poprzez zastrzyk lub w postaci ciągłego wlewu podskórnego, dając podobne efekty do innych metod leczenia.

Jakie są perspektywy leczenia w przyszłości?

Obecne badania koncentrują się głównie na poszukiwaniu łatwych w użyciu markerów choroby, które umożliwią jej wykrycie we wczesnym stadium. Dążymy do wprowadzenia leków hamujących postęp choroby i wierzymy, że takie preparaty wkrótce się pojawią. Terapie genowe, dostarczanie czynników wzrostu neuronów do mózgu, jak również badania nad komórkami macierzystymi są powszechnie rozwijane. Zwiększa się skuteczność metod stymulacji mózgu oraz poszukiwane są nowe cele anatomiczne, aby poprawić jak najwięcej objawów choroby. Oprócz tego, wprowadzane są nowe leki objawowe. Wsparcie finansowe dla tych badań jest ogromne, co daje nadzieję na poprawę sytuacji chorych.Dobre porady życiowe dotyczące leczenia obejmują regularne przyjmowanie leków, picie dużej ilości wody, unikanie dużych posiłków białkowych z lewodopą oraz konsekwentne uprawianie regularnej aktywności fizycznej. Ważne jest również dostarczanie schematu przyjmowania leków w przypadku hospitalizacji oraz unikanie nagłego odstawienia leków przeciwzapalnych, co może prowadzić do poważnych konsekwencji.Przed wizytą u neurologa należy starannie zaplanować swoje kroki, spisując przebieg choroby, zabierając dokumentację z poprzedniego leczenia oraz przygotowując pytania do lekarza. Podczas wywiadu lekarz będzie chciał dowiedzieć się m.in. kiedy pojawiły się objawy choroby, czy występowały one wcześniej u innych członków rodziny oraz jaki był przebieg dotychczasowego leczenia. Dodatkowo przydatne będą informacje na temat przyjmowanych leków i zaobserwowanych efektów oraz skutków ubocznych.