Zamów on-line!

Recepta on-line 24h/7 w 5 minut

Szukaj leku
FAQ

Rak Jelita Grubego Objawy

Rozpocznij konsultację
Wybierz lek przechodząc do wyszukiwarki inny lek
Cena konsultacji: 59,00 zł

Najnowsze wpisy

Recepta Online 24/7 | E-recepta | MamyRecepte.pl

Xaloptic Free

19.07.2024
Recepta Online 24/7 | E-recepta | MamyRecepte.pl

Zylaki

19.07.2024
Recepta Online 24/7 | E-recepta | MamyRecepte.pl

Mupirox Maść

15.07.2024
Rak Jelita Grubego Objawy
27.06.2024
Przeczytasz w 5 min

Co to jest rak jelita grubego?

Choroba nowotworowa jelita grubego rozwija się w wyniku niekontrolowanego wzrostu komórek w jednej z części jelita grubego. Symptomatologia i terapia różnią się w zależności od lokalizacji guza. W większości przypadków (90%) nowotwory jelita grubego to rak gruczołowy.

Rozpocznij konsultację
Wybierz lek przechodząc do wyszukiwarki inny lek
Cena konsultacji: 59,00 zł

Jak często występuje rak jelita grubego?

Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych. W Polsce rak jelita grubego zajmuje trzecie miejsce u mężczyzn (po raku gruczołu krokowego i raku płuca; 10 301 zachorowań w 2019 r.) i trzecie miejsce u kobiet (po raku piersi i raku płuc; 7932 zachorowania w 2019 r.). W 2019 roku w Polsce z powodu raka jelita grubego zmarły 12 252 osoby.
Wśród nowotworowych przyczyn zgonów rak jelita grubego zajmuje drugie miejsce u mężczyzn (po raku płuca) i trzecie miejsce u kobiet (po raku płuca i raku piersi).
Raki odbytnicy i okrężnicy rzadko występują u osób poniżej 40 roku życia. Po 50 roku życia ryzyko zachorowania zwiększa się i osiąga szczyt w 7.–8. dekadzie życia. Zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn rak okrężnicy jest nieco częstszy niż rak odbytnicy.

Jakie są czynniki ryzyka zachorowania na raka jelita grubego?

Zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego występuje u osób, których rodziny miały historię tej choroby, oraz u pacjentów cierpiących na chorobę Leśniowskiego i Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego, palaczy papierosów, osób otyłych, osób z polipami w jelicie grubym oraz osób, które już były leczone z powodu nowotworów jelita grubego.

Wyróżnia się dwie grupy zachorowań na raka jelita grubego: zachorowania sporadyczne (nie związane z dziedzicznym obciążeniem genetycznym) oraz rodzinne (wynikające z mutacji genów lub innych nieznanych przyczyn zwiększających ryzyko zachorowania na raka jelita grubego w danej rodzinie).

Większość przypadków zachorowań przypisuje się do grupy sporadycznej, a udział zachorowań rodzinnych/genetycznych stanowi 15-30% wszystkich przypadków tej choroby.

Najważniejszym czynnikiem środowiskowym jest sposób odżywiania. Raka jelita grubego wiąże się z dietą bogatą w tłuszcze zwierzęce i czerwone mięso, a ubogą w warzywa, owoce, wapń i selen - dieta, która negatywnie wpływa m.in. na mikrobiotę jelitową. Szkodliwy wpływ mają również spożywanie alkoholu oraz siedzący tryb życia.

Czy raki jelita grubego mogą występować rodzinnie?

Około 85% przypadków raka jelita grubego to nowotwory bez dziedzicznego podłoża, czyli choroby występujące u osób, u których nie było wcześniejszych przypadków tego typu nowotworów w rodzinie. Pozostałe 15% chorych na raka jelita grubego to osoby, które mają historię choroby w rodzinie. Około 5% wszystkich przypadków raka jelita grubego stanowią nowotwory dziedziczne, takie jak zespół Lyncha (HNPCC). Mutacja genu APC, odpowiedzialna za zespół polipowatości rodzinnej, powoduje około 0,5-1% przypadków raka jelita grubego. Osoby, których bliscy krewni cierpieli na ten nowotwór, są bardziej narażone na zachorowanie.

W przypadku rodzin obciążonych ryzykiem raka jelita grubego istnieją specjalne zasady obserwacji i ewentualnych działań prewencyjnych.

Jakie są objawy raka jelita grubego?

Objawy nowotworów jelita grubego są uzależnione od stopnia zaawansowania choroby i umiejscowienia choroby w obrębie jelita.

Do typowych wczesnych objawów należą:

  • krwawienie z odbytnicy (zwłaszcza powtarzające się)
  • obecność krwi w stolcu po defekacji
  • naprzemienne występowanie zaparć i biegunek
  • uporczywe biegunki
  • zmiana w kształcie i rozmiarach stolca (np. stolec ołówkowaty)
  • ból i skurcze brzucha
  • daremne parcie na stolec (powtarzające się epizody parcia na stolec, po których nie udaje się go oddać)
  • anemia (niedokrwistość; wynika z powolnego, często ukrytego, ale stałego krwawienia z guza do światła jelita grubego).

Wśród objawów późnych można wymienić typowe objawy zaawansowanego nowotworu: postępującą utratę masy ciała, brak apetytu, osłabienie, anemię itp.

Rzadko objawem raka jelita grubego może być silny krwotok lub przedziurawienie jelita (perforacja).

Jak rozpoznaje się raka jelita grubego?

Rak jelita grubego we wczesnym stadium może być bezobjawowy i może być wykryty podczas rutynowych badań przesiewowych, takich jak kolonoskopia.

Gdy pacjent prezentuje objawy sugerujące raka jelita grubego, lekarz przeprowadzi wywiad, badanie fizykalne i ewentualnie skieruje pacjenta na dalsze badania. Istnieje wiele testów diagnostycznych pozwalających na potwierdzenie lub wykluczenie nowotworu jelita grubego, w zależności od rodzaju objawów. Część z tych badań jest stosowana również w badaniach przesiewowych u osób zdrowych, aby wczesniej wykryć ewentualne nowotwory.

Środki diagnostyczne ułatwiające wstępne rozpoznanie raka jelita grubego to m.in.: badanie per rectum, pomiar stężenia CEA we krwi, test na obecność krwi utajonej w stolcu, rektoskopia, kolonoskopia oraz kolonoskopia wirtualna.

Aby rozpocząć leczenie, konieczne jest mikroskopowe potwierdzenie nowotworu na podstawie badania histopatologicznego. Chociaż leczenie operacyjne może być rozważane bez potwierdzenia mikroskopowego, radio- i chemioterapia wymagają dokładnego rozpoznania nowotworu.

Jak leczyć raka jelita grubego?

Metoda terapii raka jelita grubego zależy od stopnia zaawansowania choroby w chwili diagnozy. Zwykle podstawową metodą leczenia nowotworów jelita grubego jest operacja. Operacja wiąże się z wycinaniem guza wraz z fragmentem jelita grubego, jednak w niektórych sytuacjach możliwe jest miejscowe usunięcie guza bez wycinania fragmentu jelita. Operacyjne leczenie raka jelita grubego obejmuje również wycinanie fragmentów jelita za pomocą laparoskopu. W niektórych przypadkach konieczne może być przeprowadzenie operacji wielonarządowych, gdy nowotwór nacieka sąsiednie organy. Stomia może być potrzebna w trakcie operacji jelita grubego jako rozwiązanie tymczasowe lub stałe. Chemioterapia i radioterapia są również stosowane w leczeniu nowotworów jelita grubego, zarówno przed jak i po operacji. Ostatnio opracowano wiele leków terapii ukierunkowanej molekularnie, które mają na celu niszczenie komórek nowotworowych. Te nowoczesne terapie pozwalają na dłuższe przeżycie chorych z rakiem jelita grubego.

Rak jelita grubego – przerzuty

Jak każdy nowotwór złośliwy, rak jelita grubego może prowadzić do rozwinięcia się przerzutów. Im bardziej zaawansowana choroba, czyli większy nowotwór, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia przerzutów. Przerzuty mogą powstawać w różnych miejscach, takich jak wątroba, otrzewna, węzły chłonne i narządy klatki piersiowej (szczególnie płuca).

Terapia raka jelita grubego z przerzutami zależy od liczby przerzutów, ich lokalizacji, zaawansowania choroby i stanu pacjenta. Terapia operacyjna może obejmować usunięcie przerzutów z wątroby lub płuc.

W zależności od stopnia zaawansowania choroby, historii leczenia pacjenta i rodzaju nawrotu choroby, istnieje wiele metod leczenia przerzutów raka jelita grubego. Przerzuty w wątrobie mogą być usuwane lub niszczone różnymi sposobami, takimi jak wstrzyknięcie alkoholu (lub innej substancji) bezpośrednio do guza, termoablacja guza (falami radiowymi, mikrofalami) lub właśnie poprzez zastosowanie radioterapii (tzw. radiochirurgii) w przypadku naciekania naczyń krwionośnych wątroby. Obecnie chirurgiczne możliwości leczenia przerzutów raka jelita grubego w wątrobie stale się rozwijają.

Rak jelita grubego – rokowanie

Rokowanie w przypadku raka jelita grubego zależy głównie od zaawansowania nowotworu podczas operacji. W przypadku, gdy rak jest ograniczony do błony śluzowej (stopień zaawansowania 0), około 100% pacjentów przeżywa 5 lat po leczeniu. Natomiast jeśli rak sięga błony mięśniowej (stopień zaawansowania I), przeżywalność wynosi około 85–100%. Gdy guz przekracza ścianę jelita (stopień zaawansowania II), około 50-80% pacjentów przeżywa 5 lat po leczeniu. W przypadku przerzutów do węzłów chłonnych (stopień zaawansowania III), odsetek przeżyć wynosi 30–60%. Natomiast przy przerzutach odległych (stopień zaawansowania IV), czyli np. do płuc czy wątroby, odsetek przeżyć po 5 latach oscyluje w granicach 25%.

W związku z tym, że aż 80% przypadków raka jelita grubego jest diagnozowanych na etapie, gdy guz przekracza już ścianę jelita, średni odsetek 5-letnich przeżyć wynosi 50–60%.

Rak jelita grubego – monitorowanie

Po przeprowadzonej operacji raka jelita grubego pacjenci powinni regularnie poddawać się badaniom kontrolnym. Zaleca się kontrolę co 3–6 miesięcy przez pierwsze 3 lata, a następnie co 6–12 miesięcy do 5 roku po zabiegu. Nadzór medyczny może różnić się w zależności od ośrodka. Wskazane jest regularne monitorowanie stężenia CEA we krwi co 3–6 miesięcy przez 3 lata, a później co 6–12 miesięcy. Dodatkowo, sugeruje się przeprowadzanie tomografii komputerowej klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy co 6–12 miesięcy przez pierwsze 3 lata, a potem co 12 miesięcy do 5 roku po operacji. Kolonoskopię zaleca się przeprowadzić przed operacją lub do 6 miesięcy po niej, a następnie kolejne badania powinny być wykonane rok po operacji, 3 lata później (czyli 4 lata po operacji) i 5 lat później (czyli 9 lat po operacji). W przypadku wykrycia zmian podczas kontroli kolonoskopijnej, konieczne może być skrócenie okresów między badaniami.

Rak jelita grubego – badania przesiewowe

Celem przeprowadzania badań przesiewowych jest wykrycie i usunięcie polipów lub rozpoznanie raka jelita grubego we wczesnym etapie, gdy nie występują jeszcze objawy choroby.

Główne metody badań przesiewowych raka jelita grubego to:

  • analiza kału pod kątem obecności krwi utajonej
  • badanie endoskopowe – przede wszystkim kolonoskopia (ewentualnie sigmoidoskopia).

W ramach programu badań przesiewowych raka jelita grubego w Polsce NFZ przeprowadza kolonoskopię u osób spełniających odpowiednie kryteria wiekowe: 50–65 lat lub 40–49 lat w przypadku wystąpienia raka jelita grubego u bliskich krewnych.

Osoby, u których w rodzinie stwierdzono przypadki raka jelita grubego, powinny być objęci specjalnym nadzorem endoskopowym (częstszymi badaniami kolonoskopowymi i wcześniejszym rozpoczęciem badań). Uznaje się, że istotny rodzinny wywiad zwiększający ryzyko zachorowania na raka jelita grubego obejmuje:

  • wystąpienie raka jelita grubego u co najmniej dwóch krewnych 1. stopnia, niezależnie od wieku zachorowania
  • wystąpienie raka jelita grubego u co najmniej jednego krewnego 1. stopnia poniżej 50 lat

W przypadku takich sytuacji zaleca się przeprowadzanie badań kolonoskopowych co 5 lat od 40. roku życia.

Czy można uniknąć zachorowania na raka jelita grubego?

Kwas acetylosalicylowy w dawce około 300 mg dziennie zmniejsza ryzyko zachorowania i umieralność z powodu raka jelita grubego o 40–50%, jednakże jego rutynowe stosowanie nie jest zalecane z powodu niesprawdzonego bilansu korzyści (w prewencji raka jelita grubego) i ryzyka (działań niepożądanych w przewodzie pokarmowym). Zwiększenie spożycia błonnika i nabiału, oraz regularna aktywność fizyczna także przyczyniają się do zmniejszenia ryzyka zachorowania na raka jelita grubego.

Rozpocznij konsultację
Wybierz lek przechodząc do wyszukiwarki inny lek
Cena konsultacji: 59,00 zł