Zamów on-line!

Recepta on-line 24h/7 w 5 minut

Szukaj leku
FAQ

Miazdzyca

Miazdzyca
26.06.2024
Przeczytasz w 5 min

Co to jest miażdżyca?

Miażdżyca to schorzenie tętnic, które powoduje zwężenie ich światła. Przyczyną tego zwężenia jest blaszka miażdżycowa (patrz ryc. 1B.), składająca się głównie z cholesterolu, która rośnie na ścianie tętnicy i prowadzi do zmniejszenia przepływu krwi, co z kolei powoduje niedotlenienie narządów.

Jak często występuje miażdżyca?

Miażdżyca może rozpoczynać się we wczesnym okresie życia, choć jej symptomy zazwyczaj pojawiają się między 50. a 60. rokiem życia. Zmiany miażdżycowe o różnym stopniu zaawansowania mogą występować w różnych tętnicach tej samej osoby, a nawet w tej samej tętnicy. Tempo rozwoju tych zmian jest różne i charakteryzuje się tendencją do okresowych przyspieszeń. Najwcześniejsze zmiany, obserwowane już u dzieci, to bezobjawowe nacieczenia tłuszczowe, które mogą się cofać lub postępować, prowadząc do powstania blaszek miażdżycowych.W ostatnich latach zaobserwowano istotne zmiany w epidemiologii miażdżycy. W przeszłości chorobę tę częściej spotykano u starszych mężczyzn, obecnie jednak zawały serca, spowodowane miażdżycą naczyń wieńcowych, występują coraz częściej u kobiet, osób młodszych oraz w bardzo podeszłym wieku. Zauważalny jest również wzrost liczby przypadków miażdżycy w krajach o niższym i średnim poziomie rozwoju gospodarczego.

Miażdżyca – objawy

Miażdżyca występuje w naczyniach krwionośnych, które zaopatrują w krew wszystkie narządy i części ciała. Objawy miażdżycy mogą być różne, w zależności od miejsca, w którym przepływ krwi jest najbardziej utrudniony.

Jeśli miażdżyca rozwija się w jednej z tętnic wieńcowych zaopatrujących mięsień sercowy, określa się to jako chorobę wieńcową. Blaszki miażdżycowe mogą prowadzić do zwężenia lub zamknięcia tętnic wieńcowych, co objawia się bólem wieńcowym. Typowy ból wieńcowy to ból w klatce piersiowej, który może promieniować do innych części ciała. W przypadku pęknięcia blaszki miażdżycowej i powstania zakrzepu, może wystąpić zawał serca.

Miażdżyca rozwijająca się w tętnicach zaopatrujących kończyny dolne może objawiać się bólem mięśni podudzia podczas marszu lub biegu, co nazywa się chromaniem przestankowym. Objawia się to bólem, który ustępuje po kilkunastu sekundach lub minutach odpoczynku, i częściej występuje przy wchodzeniu pod górę.

Miażdżyca może także dotyczyć tętnic zaopatrujących mózg, co może prowadzić do objawów niedokrwienia mózgu, takich jak zaburzenia ruchowe, mowy czy widzenia. Niekiedy miażdżyca może być także przyczyną tętniaka aorty.

Przyczyny miażdżycy: jak powstaje blaszka miażdżycowa?

Miażdżyca charakteryzuje się stopniowym nagromadzeniem w ścianie tętnic substancji, takich jak cholesterol i monocytów. Monocyty, przekształcając się w makrofagi, pochłaniają gromadzące się w ścianie naczyniowej cząstki lipoprotein LDL, nazywane "złym cholesterolu", wypełniając się nimi i tworząc komórki piankowate. Nagromadzenie cholesterolu w ścianie tętnicy prowadzi do powstania blaszki miażdżycowej. Blaszki miażdżycowe, bogate w cholesterol i komórki piankowate, łatwo pękają, co może skutkować nagłym niedokrwieniem obszaru zaopatrywanego przez dotkniętą tętnicę. Szczególnie skłonne do pęknięcia są młode blaszki miażdżycowe, słabo przerośnięte tkanką włóknistą, co może prowadzić do nagłego zawału serca. Pomimo małego ryzyka pęknięcia, blaszki miażdżycowe mogą prowadzić do poważnego zwężenia tętnicy, co z kolei powoduje objawy niedokrwienia. Blaszki miażdżycowe biorą różny stopień rozwoju, od młodych po zaawansowane, zarówno łatwo pękające, jak i powoli zwężające światło tętnicy.

U kogo występuje miażdżyca?

Miażdżyca jest powszechnie obecna u całej populacji ludzkiej. Pierwsze oznaki miażdżycy mogą pojawić się nawet w dzieciństwie, ale symptomy, takie jak choroba niedokrwienna serca, chromanie przestankowe, niedokrwienie czy udar mózgu, zwykle występują u osób powyżej 50. roku życia.

Także tempo rozwoju miażdżycy jest bardzo zróżnicowane w zależności od obecności i nasilenia czynników ryzyka.

Profilaktyka i leczenie miażdżycy

Im wcześniej zacznie się zapobieganie miażdżycy, tym lepiej. Proces rozwoju miażdżycy rozpoczyna się już we wczesnym dzieciństwie i jego nasilenie zależy od obecności i stopnia nasilenia czynników ryzyka, podobnie jak u dorosłych.

Profilaktyka miażdżycy ma na celu zapobieganie chorobom sercowo-naczyniowym, które są główną przyczyną zgonów w większości społeczeństw europejskich, jak również istotną przyczyną niepełnosprawności. Miażdżyca, postępujący proces przez wiele lat, jest kluczowym mechanizmem leżącym u podstaw chorób sercowo-naczyniowych. Zawał serca i udar mózgu mogą wystąpić nagle, a śmierć może zajść zanim osiągnie się pomoc medyczną i zastosuje skuteczne leczenie.

Możliwe do zmiany czynniki ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych obejmują:

  • nieprawidłowe żywienie
  • palenie papierosów
  • mała aktywność fizyczna
  • podwyższone ciśnienie krwi
  • podwyższone stężenie LDL cholesterolu we krwi
  • podwyższone stężenie triglicerydów we krwi
  • obniżone stężenie HDL cholesterolu we krwi
  • stan przedcukrzycowy lub cukrzyca
  • nadwaga lub otyłość.

Miażdżyca – dieta u dzieci i dorosłych

Dieta Polaków wciąż różni się od zasad zdrowego żywienia, które również jest skuteczne w zapobieganiu chorób sercowo-naczyniowych. Spożycie warzyw i owoców jest zbyt niskie, a spożycie czerwonego mięsa, zwłaszcza przetworzonego, jest zbyt duże. Zaleca się również ograniczenie spożycia cukru, fruktozy, soli oraz tłuszczów nasyconych i izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych.

W 2018 roku aż 30,9% mężczyzn i 20,2% kobiet paliło papierosy, a 62,2% mężczyzn i 45,5% kobiet miało nadwagę lub otyłość (BMI ≥25 kg/m2).

Zasady zdrowego odżywiania są powszechne, chociaż mogą się nieco różnić w zależności od populacji oraz lokalnych zwyczajów żywieniowych i problemów zdrowotnych.

W ramach profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych zaleca się regularne spożywanie posiłków co 3-4 godziny, włączenie do diety dużych ilości warzyw i owoców, wybranie produktów zbożowych i chudych produktów mlecznych, ograniczenie spożycia mięsa oraz unikanie tłuszczów zwierzęcych.

Rekomendowane są także ograniczenie spożycia cukru i słodyczy, unikanie nadmiernego solenia potraw, piciu odpowiedniej ilości wody, unikanie alkoholu oraz regularna aktywność fizyczna.

Czy da się cofnąć miażdżycę?

Nowe badania przynoszą coraz to nowe informacje na temat miażdżycy, co sprawia, że dotychczasowe opinie są stale poddawane weryfikacji. Aktualnie przyjmuje się, że miażdżyca nie rozwija się równomiernie, może ustąpić, a jej przebieg może być modulowany przez styl życia i leki.